04-11-2025, Redaktor: Jkalmuk

►W piśmie z dn. 30.10.2025 r. Zarząd Małopolskiej Izby Rolniczej przekazał do KRIR wnioski zgłoszone podczas ►VII posiedzenia Walnego Zgromadzenia MIR VII kadencji, w celu ich dalszej realizacji.

1. Wniosek o wyłączenie z obowiązku montowania w pojazdach dostawczych tachografów i rejestrowania czasu pracy kierowców w pojazdach wykorzystywanych przez rolników do transportu płodów rolnych.

W związku z wejściem w życie, od 1 lipca 2026 r., nowych regulacji prawnych pod nazwą „Pakiet Mobilności” wprowadzających obowiązek wyposażenia pojazdów dostawczych wykonujących przewozy międzynarodowe o DMC 2,5 t. w tachografy i obawą, że podobnym obowiązkiem objęte zostaną w przyszłości również pojazdy dostawcze wykonujące przewozy krajowe wnioskuje się o dopilnowanie przez KRIR zwolnienia z tych przepisów pojazdów wykorzystywanych przez rolników w celu transportu płodów rolnych. Transport płodów rolnych odbywa się bowiem okresowo i wymaga niejednokrotnie maksymalnego skrócenia czasu od momentu załadunku do momentu dostarczenia ładunku do zakładu przetwórczego lub placu handlowego. Brak jest zatem możliwości odbywania przez rolników wyznaczonych prawem przerw w wykonywaniu przewozów narzuconych kierowcom zawodowym. Ścisła rejestracja czasu pracy za pomocą tachografów zwiększy ponadto obciążenie związane z obsługą administracyjną gospodarstw oraz może skutkować brakiem możliwości transportu płodów rolnych przez rolników we własnym zakresie.

2. Wniosek o przywrócenie programu usuwania folii rolniczych z gospodarstw rolnych.

Rosnący problem utylizacji zalegających w gospodarstwach odpadów pochodzących z produkcji rolnej w tym folii i siatek pochodzącymi z konserwacji pasz objętościowych, folii z namiotów foliowych, opon pochodzących z ciągników i maszyn rolniczych oraz worków i big-bag po nawozach wymaga rozwiązania systemowego. Jednym ze sposobów na rozwiązanie tego problemu byłoby ponowne uruchomienie programu usuwania tych odpadów finansowanego lub współfinansowanego ze środków Krajowego Funduszu Ochrony Środowiska.

3. Wniosek o zakazanie zakładom ubezpieczeń wykluczania z możliwości zawarcia ubezpieczania upraw rolnych ze względu na ich położenie. W chwili obecnej zakłady ubezpieczeń odmawiają bowiem rolnikom możliwości zawarcia ubezpieczenia niektórych upraw w związku z faktem, że położone są one na terenie, w którym odnotowywana była, latach ubiegłych, znaczna ilość szkód.

Zakłady ubezpieczeń korzystając z informacji zbieranych podczas likwidacji szkód w uprawach rolnych tworzą mapę terenów wykluczonych z możliwości zawarcia w latach przyszłych ubezpieczeń konkretnych upraw rolnych. Przykładem takiego działania jest brak możliwości ubezpieczenia upraw czosnku na terenie niektórych gmin powiatów krakowskiego i proszowickiego. W latach ubiegłych zdarzały się bowiem na tym terenie sytuacje w których zachodziło podejrzenie, że nieuczciwe osoby próbowały wyłudzać nienależne im odszkodowania. Odmowa zawarcia ubezpieczenia w niektórych miejscowościach lub Gminach na podstawie kodów pocztowych skorelowana jest w tym przypadku z miejscem położenia uprawy nie zaś z faktem, czy rolnik ubiegający się o możliwość zawarcia takiej umowy korzystał, w latach poprzednich z wypłaty odszkodowania. Powoduje to, że rolnicy tradycyjnie uprawiający w tym terenie czosnek, lub inne warzywa nie mają możliwości zawarcia ubezpieczenia tych upraw.

4. Wniosek o zwiększenie skuteczności egzekwowania przez urzędy gmin wykaszania uporczywych nieużytków i zakrzaczeń gruntów rolnych.

Obowiązujące prawodawstwo nie pozwala samorządom lokalnym na wykaszanie nieużytków zlokalizowanych na gruntach rolnych w przypadku, gdy zobowiązany do takiego działania właściciel uporczywie uchyla się od tej czynności. Niestety działanie takie wiąże się z kosztami, których odzyskanie, z punktu widzenia samorządu gminnego jest niejednokrotnie nieopłacalne. Grunty rolne pozostawione bez właściwej pielęgnacji zarastają więc roślinnością niejednokrotnie stając się źródłem zachwaszczenia sąsiednich działek, stanowiąc zagrożenie pożarowe, powodując degradację gleby lub ulegając procesowi zadrzewienia i zakrzewienia w efekcie których to procesów trwale wypadają z produkcji rolnej.
Wprowadzenie w obowiązującym prawie możliwości prostego obciążania hipoteki takich działek na wniosek samorządów lokalnych ponoszących koszty ich wykaszania i możliwość przejęcia przez samorząd gminny własności działek których właściciel uporczywie unika konieczności ich wykaszania zmotywowałoby, w ocenie Małopolskiej Izby Rolniczej, właścicieli gruntów do większej dbałości o ich utrzymanie w odpowiedniej kulturze rolnej.

5. Wniosek o zwiększenie produkcji i zużycia bioetanolu w Polsce.

Z uwagi na fakt, iż mamy w chwili obenej w kraju nadprodukcję zbóż, a co za tym idzie problem ze zbyciem przez rolników ziarna zgromadzonego w gospodarstwach, zasadnym wydaje się opracowanie i wdrożenie systemu pozwalającego na zwiększenie wykorzystania istniejących nadwyżek na cele energetyczne. Jednym z rozwiązań tego problemu byłoby zwiększenie skali produkcji bioetanolu, który mógłby zostać wykorzystany do produkcji paliw lub zużyty bezpośrednio do wytwarzania energii cieplnej i elektrycznej. Warunkiem takiego działania jest umożliwienie przetworzenia posiadanych nadwyżek najsłabszego jakościowo ziarna zbóż na bioetanol. Podobnie, przerabiając ziarno roślin oleistych na olej i dodając go do innych paliw płynnych w tym np. do oleju opałowego można zlikwidować problem nadmiernych zapasów tego surowca. Działanie takie pozwoliłoby również na zagospodarowanie zalegającego w polskich spichlerzach ziarna zbóż i roślin oleistych sprowadzonego z terenu Ukrainy. Spowodowałoby również wzrost cen skupu ziarna na rynku a co za tym idzie zniwelowało żądania rolników odnośnie uruchamiania kolejnych programów dopłat do skupu ziarna.

6. Wniosek o zablokowanie zmniejszania ilości substancji czynnych w środkach ochrony roślin.

W chwili obecnej obserwujemy proces ciągłego wycofywania z obrotu kolejnych środków ochrony roślin. Z uwagi na zmieniające się przepisy firmy chemiczne zmniejszają również zawartość substancji czynnych w środkach dopuszczonych do obrotu. Powoduje to, że kolejne środki są coraz mniej skuteczne a na rynku brakuje już skutecznych środków dopuszczonych do stosowania w konkretnych uprawach. Z uwagi na wysoki koszt badań i certyfikacji środków firmy nie są bowiem zainteresowane uzyskiwaniem homologacji pozwalającej stosować niektóre środki w uprawach produkowanych na niewielkim, w skali kraju, areale. Przykładem takiego działania jest wycofywanie kolejnych środków ochrony roślin dopuszczonych do stosowania np. w uprawach kapusty pekińskiej pomimo faktu, że te same środki dopuszczone są do stosowania w uprawach innych roślin. Jednym z rozwiązań tego problemu mogło by być obniżenie kosztów badań i certyfikacji środków ochrony roślin szczególnie w przypadkach stosowanych w uprawach zajmujących w skali kraju niewielkie areały gruntów rolnych lub wydłużenie okresu ich dopuszczenia do stosowania w niszowych uprawach.

7. Wniosek o zakwalifikowanie do wartości sprzedaży osiąganych przez gospodarstwa realizujące programy z działania „Rozwój małych gospodarstw” wszelkich dopłat do produkcji jakie otrzymują rolnicy do sprzedanych płodów rolnych i produktów zwierzęcych.

W chwili obecnej rolnik sprzedający np. zboża otrzymuje fakturę VAT RR na określoną sumę będącą iloczynem sprzedanego ziarna w t., ceny 1 t. ziarna i podatku VAT. Do sumy uzyskanej ze sprzedaży ziarna nie dolicza się ewentualnych dopłat uzyskiwanych od państwa. Powoduje to, że wartość przychodu otrzymanego przez rolnika i rozliczanego w ramach RMG jest niekiedy znacznie niższa niż faktycznie uzyskane przez gospodarstwo przychód. Niezbędna jest korekta przepisów umożliwiających zakwalifikowanie uzyskanych przez rolnika dopłat do sumy przychodów uzyskanych przez gospodarstwo.

8. Wniosek o wprowadzenie możliwości korygowania powierzchni użytków rolnych w kolejnych latach realizacji zobowiązania ekologicznego.

Rolnik przystępujący do realizacji pakietu „rolnictwo ekologiczne” deklaruje, w momencie przystąpienia do programu, konkretną powierzchnię użytków rolnych. Niejednokrotnie zdarza się niestety, że w latach kolejnych następuje korekta tej powierzchni związana chociażby z zmianą określonej przez ARiMR powierzchni MKO dla poszczególnych działek, utratą działki w związku z wypowiedzeniem umowy jej dzierżawy, wywłaszczeniem działki przez gminę itp. W sytuacji takiej rolnik zobowiązany jest do zwrotu uprzednio pobranych dopłat w wysokości zależnej od wielkości pomniejszonej powierzchni. Z uwagi na fakt, iż nie zawsze pomniejszenie wstępnie deklarowanej powierzchni jest efektem zaniedbania ze strony rolnika zasadnym jest dopuszczenie możliwości odstępstwa polegającego na zmniejszeniu powierzchni realizacji pakietu. Sugerujemy dopuszczenie możliwości zmiany zobowiązania w wielkości 5% deklarowanej we wniosku powierzchni.

9. Wniosek o respektowanie deklarowanych we wnioskach o dopłaty bezpośrednie działek których rolnik jest posiadaczem samoistnym.

Zgodnie z bieżącymi informacjami ARiMR żąda od rolników dokumentów poświadczających ich prawo do dysponowania użytkowanymi rolniczo działkami. Problem rodzi się w przypadku działek o nieuregulowanych prawach własności lub działek dzierżawionych na zasadzie umowy dzierżawy ustnej. Niejednokrotnie zdarza się bowiem, że brak jest możliwości zadośćuczynienia żądaniom Agencji. Rolnicy nie mogą również zdobyć pisemnych umów dzierżawy na niektóre działki. Sugerujemy, aby Agencja zobligowana była do uznawania prawa rolników do dysponowania na cele rolne działek deklarowanych we wniosku obszarowym a żądanie udokumentowania tych praw mogą wysuwać jedynie w przypadku wystąpienia kontroli krzyżowej. W przeciwnym przypadku wielu rolników z terenu województwa małopolskiego pozbawionych zostanie możliwości ubiegania się o dopłaty obszarowe pomimo faktycznego użytkowania i zarządzania działkami rolnymi wykazywanymi dotychczas w składanych przez siebie wnioskach obszarowych.

10. Wniosek o wzmożenie kontroli żywności pod względem zawartości metali ciężkich oraz pozostałości środków ochrony roślin w przypadku żywności sprowadzanej do Polski spoza obszaru Unii Europejskiej w tym z Ukrainy i krajów Mercosur.

Obecna, bardzo niekorzystna dla rolników, sytuacja na rynku krajowym ma swoje źródło nie tylko w wysokich plonach jakie udało się rolnikom uzyskać w roku 2025, ale również w dużej części, w fakcie nadmiernego, słabo kontrolowanego importu produktów żywnościowych z Ukrainy oraz krajów objętych układem Mercosur, USA i Kanady. W dużej części to właśnie napływ ogromnej ilości tych produktów powoduje destabilizację rynków zbytu w Polsce. Polski rolnik musi bowiem konkurować nie tylko z silnymi gospodarstwami europejskimi ale również z producentami z krajów które nie wprowadziły u siebie tak rygorystycznych wymagań co do jakości produktów rolnych i dopuszczają stosowanie w produkcji środków dawno zakazanych na terenie Unii Europejskiej.

Jeśli rzeczywistym celem wprowadzanych w UE restrykcyjnych ograniczeń stosowania w produkcji rolnej hormonów wzrostu, wybranych substancji chemicznych związanych z ochroną roślin oraz regulacji mających na celu zmniejszenie obciążenia środowiska naturalnego zanieczyszczeniami pochodzącymi rzekomo z produkcji rolnej w myśl których decydenci europejscy narzucają rolnikom konieczność ograniczenia nawożenia upraw jest ochrona zdrowia konsumentów powinniśmy zadbać, aby dostarczane spoza granic UE produkty żywnościowe i płody rolne przeznaczone do przetwórstwa były równie bezpieczne dla konsumentów jak te wytwarzane przez europejskich rolników. Zasadnym jest więc poddawanie każdej partii importowanego do UE towaru spożywczego rygorystycznym kontrolom jakościowym obejmującym również określenie występujących w nich metali ciężkich oraz pozostałości środków ochrony roślin.

11. Wniosek o zniesienie obowiązku stawiania się kobiet korzystających z zasiłku chorobowego w ciąży po wykorzystaniu 180 dniowego okresu trwania tego zasiłku.

W chwili obecnej kobieta korzystająca w KRUS-ie z zasiłku chorobowego z uwagi na ciążę jest zobowiązana, po wykorzystaniu 180 dni takiego świadczenia w przypadku dalszej niezdolności do pracy, do składania specjalnego wniosku o wypłatę zasiłku chorobowego wraz z zaświadczeniem o stanie zdrowia. Osoba taka wezwana zostaje na komisję, gdzie lekarz orzecznik, nierzadko nie będący specjalistą w zakresie ginekologii i położnictwa, orzeka o stanie jej zdrowia. Za wydanie takiego orzeczenia pobierana jest również należność. Wiąże się to z kosztami i koniecznością skompletowania dodatkowej dokumentacji. Kobieta w ciąży winna mieć prawo do pobierania zasiłku chorobowego zgodnie z orzeczeniem lekarza prowadzącego do momentu porodu bez obowiązku stawania się na komisję lekarską w KRUS.

12. Wniosek o przywrócenie prawa do wcześniejszych emerytur dla rolników w wieku 55 lat życia dla kobiet i 60 lat życia dla mężczyzn po spełnieniu warunku posiadania opłaconego okresu 30 lat ubezpieczenia rolniczego.

W ustawie o emeryturach stażowych nie ma mowy o rolnikach. Rolnik chcąc uzyskać prawo do emerytury musi mieć 60 lat życia kobieta i 65 lat życia mężczyzna bez uwzględnienia czasu opłacania przez niego ubezpieczenia rolniczego.

13. Wniosek o zwiększenie dodatku do emerytury z ZUS za okres opłacania składek na ubezpieczenia społeczne rolników w KRUS.

Obecnie osoba pobierająca emeryturę z ZUS-u otrzymuje dodatek w wysokości 1% emerytury podstawowej za każdy rok opłacania składek w KRUS. Wysokość tego dodatku to 16 zł. Zasadne jest jego zwiększenie do 2% tj. obecnie 32 zł miesięcznie.

14. Wniosek o podjęcie działań mających na celu urealnianie średniego przeciętnego dochodu uzyskiwanego przez rolników z 1 ha przeliczeniowego.

Od wielu lat samorząd rolniczy interweniuje u kolejnych ministrów rolnictwa o urealnienie wskaźników wyznaczających średni dochód uzyskiwany przez rolników z 1 ha przeliczeniowego gruntów rolnych. W opinii rolników po raz kolejny doszło, w roku bieżącym, do zawyżenia wskaźnika, który odbiega od rzeczywistej kondycji gospodarstw. Sprawa ta była już poruszana przez KRIR, a samorząd rolniczy wskazywał nawet instytucje, które powinny ten dochód obliczać. Wyliczony dochód podawany przez GUS, jest nie do zaakceptowania przez rolników. W 2024 roku GUS opublikował dane dotyczące dochodów rolników z jednego hektara przeliczeniowego, który wyniósł 5429 zł. Rolnicy są zależni od warunków atmosferycznych takich jak: wiosenne przymrozki, gradobicie, ulewne deszcze, susza i inne. Ponadto od czasu wojny w Ukrainie mamy niekontrolowany napływ dużej ilości zboża. Obecna sytuacja na rynku zbożowym czy na rynku żywca wieprzowego jest wręcz katastrofalna. Ceny skupu ustalane są poniżej progu opłacalności produkcji. Państwo oferuje na dzień dzisiejszy kredyty preferencyjne co w żaden sposób nie przełoży się na dochód w poszkodowanych sytuacją gospodarstwach. W związku z powyższym wnioskujemy o ponowne zweryfikowanie dochodu z gospodarstw indywidualnych i ustalenie go w realnej wysokości w sposób przejrzysty, obiektywny i zrozumiały.

---